Thay đổi điều kiện giao hàng, cà phê Việt Nam lóng ngóng, xuất khẩu giảm mạnh về giá trị

Mặc dù cơ cấu nghành xuất khẩu cà phê đã có sự thay đổi theo chiều hướng tích cực nhưng theo những số liệu thống kê từ Tổng cục hải quan trong năm tháng đầu năm nay thì lượng xuất khẩu cà phê của VN chỉ đạt 825.000 tấn, đạt trị giá 1602 tỷ USD, tăng 1,8% về số lượng nhưng lại giảm hơn 10% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Mặt bằng chung thì giá trị xuất khẩu cà phê bị giảm rõ rệt so với những năm gần đây.

ca-phe-18Theo những số liệu từ Bộ Công Thương và các ban nghành liên quan, trong nghành sản xuất và xuất khẩu cà phê thì cơ cấu, chủng loại sản phẩm xuất khẩu có sự thay đổi khả quan, điển hình như café hòa tan đạt 41.000 tấn trong 4 tháng đầu năm 2018. Tuy nhiên, thị trường cà phê trong nước thì có biến động khá nhiều trong những quý đầu năm. So sánh với khoảng thời gian cuối năm 2017, giá cà phê nahna xô ở các tỉnh Tây Nguyên giảm từ 400 – 600đ/kg. Hiện giá chỉ còn dao động ở mức 35.1k – 35.5k/kg, đây là mức giá thấp nhất trong gần 2 tháng qua.

Nhiều hộ nông dân, những nông trại cà phê đang mất ăn mất ngủ khi giá cả trên thị trường cà phê chao đảo từ đầu tháng 5 đến nay. Giá giảm không chỉ do cung cầu, do chính sách tiền tệ, mà còn do một thay đổi được cho là có tác động lớn, đặc biệt là sau hiệu ứng sau thời điểm vụ “ trộn tạp chất bằng lõi pin có Ó để trộn vào Hồ tiêu nhưng lại bị hiểu theo thông tin ban đầu bắt nguồn lại là 3 chữ Cà Phê Pin” vừa bị phanh phui trong thời gian vừa qua trên địa bàn tỉnh Đắc Nông và Tỉnh Bình Phước làm cho thị trường café trong nước chững lại trông thấy. Bên cạnh đó, vẫn còn những yếu tố khác tác động đến thị trường, hãy cùng chúng tôi phân tích và tham khảo:

Chân lý được mùa – giảm giá & thay đổi điều kiện giao hàng

ca-phe-16Một số nhà phân tích nhận định rằng giá cà phê giảm mạnh do được mùa. Trong một cuộc hội thảo về vấn đề cung – cầu và thị trường cà phê tại Brazil, các chuyên gia về cà phê đồng loạt  đưa ra dự báo rằng: “ Khi sản lượng cà phê ở các nơi đều tăng, cụ thể sản lượng cà phê đang vào vụ thu hoạch của nước này có thể đạt mức 63 triệu bao. Con số này cho thấy lượng café Robusta có thể lên đến mức hơn 1 triệu tấn. Tương đương và suýt soát so với nước ta vốn đứng đầu về lượng café robusta là 1,6 triệu tấn /năm.

Thị trường cầ phê còn yếu được phản ánh qua con số xuất khẩu cua cà phê VN, có sự tỷ lệ nghịch giữa số lượng và giá trị trong những năm gần đây.

Chính sách tiền tệ

Khi chỉ số đồng USD tăng theo lịch tăng lãi suất của Cục Dự Trữ liên bang Mỹ Fed kéo dài từ năm 2017 đến nay đã không ủng hộ cho giá trị của cà phê nói riêng và các danh mục sản phẩm nông nghiệp nói chung. Căn bản vì cà phê giao dịch trên các sàn kỳ hạn và đồng tiền giao dịch chính trong thanh toán là đồng USD thì điều này hiển nhiên ảnh hưởng trực tiếp đến giá hàng hóa lưu thông trên thị trường ở những nghành nghề liên quan. Thông thường, khi giá trị đồng USD  tăng kèm theo đó là lãi suất cao thì hiển nhiên chi phí tài chính sẽ đắt đỏ hơn, khả năng tiếp cận vốn bằng đồng Đô La My của các doanh nghiệp nhập khẩu bị giảm, và dĩ nhiên sẽ tác động, ảnh hưởng ít nhiều đến sức nhập hàng hóa của các công ty chuyên nhập khẩu. USDX hiện nay đang ở mức 93 điểm so với 88 điểm ở thời kỳ đầu của quý I năm 2018.

ca-phe-24Bên cạnh đó, đồng tiền nội tệ của Brazil, quốc gia có diện tích trồng cà phê lớn nhất nhì thế giời bị mất giá nghiêm trọng, có nguy cơ quay lại mức thấp nhất của năm 2016. Trên thị trường hối 1 USD tương đương 3,67 BRL so với tháng 9-2017 là 3,08 BRL. Khi tác động từ việc đồng tiền BRL mất giá song song với việc được mùa của vụ cà phê năm nay sẽ tác động cực lớn đến giá café Arabica, Robusta mà lỗi lầm duy nhất mang tên “ được mùa”. Lúc này, khi cầu vượt cung, đồng tiền nội tệ mất giá, người nông dân sẽ bán tống bán tháo một cách ồ ạt, tăng về sản lượng nhưng giảm về giá trị hẳn là một “ chuyện lớn” đối với nghành cà phê.

Tuy nhiên, “chuyện lớn hơn” vẫn nằm ở phía sau, yếu tố chính dẫn đến việc giá cà phê Robusta giảm còn nằm ở chỗ thị trường cà phê, đặc biệt là phân khúc xuất khẩu đang nằm giữa ngã ba trong việc thay đổi về phương thức và điều kiện giao hàng qua lan can tàu( tức là Giao FOB – Free on board) sang giao hàng lên xe tải hoặc xe lửa ( FOT – Free on truc/train) sắp được đưa vào áp dụng.

ca-phe-hat-0904684089-39Vào giữa năm 2016, sàn giao dịch cà phê robusta London ICE (The Intercontinental Exchange) đã có thông báo chuyển điều kiện giao hàng từ FOB sang FOT và thời gian bắt đầu áp dụng kể từ tháng 7-2018. Hiện tại, thị trường đã có những động thái giảm giá thu mua, thậm chí không mua hàng nếu như bên bán là nước xuất khẩu không trang trải các chi phí phát sinh do những thay đổi của sàn cà phê ICE London đặt ra.

Trước đây, nhà xuất khẩu cà phê robusta bán theo điều kiện của sàn ICE thường chỉ làm công việc “giao hàng qua lan can tàu” tính theo trọng lượng tịnh giao hàng lên tàu (NSW- net shipping weight). Trên cơ sở NSW, nếu hàng tới cảng đến thiếu trọng lượng trên 0,5% thì người giao hàng phải trả tiền bù cho tỷ lệ mất vượt quy định đó. Nhưng với FOT, hàng cà phê sẽ phải để lâu hơn tại các cảng quy định của ICE để chờ làm các thủ tục xếp hàng, kiểm tra chất lượng, hao hụt do lưu kho lưu bãi, thủ tục xuất hàng lên xe tải/xe lửa…

Công bằng mà nói, ai là người hưởng lợi nhuận từ hai đầu vào và ra, người đó phải trả các chi phí làm hàng FOT nhưng hiện nay, trạng thái cân bằng đó gần như không còn khi sự thay đổi từ ICE. Những phương án cho bài toán trữ hàng để đợi giá thị trường cao hơn nhằm kiếm lời đều bị cuốn mất theo chính sách “FOT”. Tất cả những phán đoán về cung cầu, sức mua… không bằng một cú quyết định khi người mua không muốn chịu trả chi phí làm hàng FOT, họ bán tồn kho và kho sẽ trống.

lam-ca-phe-0904684089-04Tất nhiên với điều kiện giá phải rẻ thì kho sàn kỳ hạn sẽ đầy lại, thay vì trừ 70-80 đô la mỗi tấn thì nay trừ 120 USD khi chi phí làm FOT có thể tính được ở mức 50 USD/tấn cà phê. Thậm chí sắp tới có thể là còn cao hơn nữa theo nhận định của ông Enrico Antonj, Chủ tịch Hiệp hội Kho bãi châu Âu (EWF – European Warehouse Keepers Federation). Và đương nhiên, giá cà phê hạt nội địa các nước trồng cà phê có khả năng giảm sâu hơn.

Với tình hình trên, có thể hiểu là dù giá cà phê trên sàn kỳ hạn có tăng thì giá cà phê trong nước cũng khó bề lên mạnh. Nếu tất cả hàng cà phê xuất khẩu của Việt Nam chịu chi phí này, cứ lấy mức thấp nhất 35 đô la mỗi tấn như công ty kia đã tính, thì 1,5 triệu tấn hàng bán đi phải mất 52,5 triệu đô la Mỹ mỗi năm!

52,5 triệu USD mỗi năm là một “ Chuyện lớn”.

Thông tin về quyết định áp dụng điều kiện giao hàng FOT này đã có từ năm 2016 nhưng nhiều nhà xuất khẩu Việt Nam nay vẫn tỏ ra khá ngỡ ngàng.

ca-phe-15Vai trò tham gia đàm phán của Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam với ICE cần có động thái tích cực ví như: Kéo dài thời gian lộ trình áp dụng của ICE nếu không yêu cầu được cơ quan này ngừng áp dụng phương án FOT, đưa ra những đề nghị hợp lý cũng như cùng các công ty sản xuất và xuất khẩu cà phê để tìm ra phướng án đối phó với FOT của ICE…nhưng hiện nay chưa thấy động thái hoặc thông báo nào nào từ hiệp hội cà phê – cao cao Vn với các hội viên, các công ty kinh doanh cà phê nội địa để họ biết và có biện pháp, giải pháp để tránh rủi ro trong kinh doanh.

Theo dự báo của Bộ NN&PTNT, giá cà phê trong tháng 6 sẽ khó khởi sắc . Nguồn cung cấp cà phê toàn cầu trong nửa cuối năm nay vẫn dồi dào. Các yếu tố thời tiết có thể đe doạ nguồn cung toàn cầu trong thời gian trung hạn và ngắn hạn nhưng sẽ không tác động nghiêm trọng.

Bài viết liên quan:
Cà phê hạt nguyên chất giá bao nhiêu 1kg?
Mua cà phê hạt nguyên chất ở đâu ngon và rẻ?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *